Art -act Contemporary Art Institute Athens, Greece

ΧΡΗΣΤΟΣ Ν. ΘΕΟΦΙΛΗΣ: το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης ΕΜΣΤ καλείται από την έναρξη λειτουργίας του, σε αναζήτηση μουσειακής πολιτικής και δια μέσω αυτής, συμμετοχή στον παγκόσμιο διάλογο. Αντί αυτού διακατέχεται από το φοβικό σύνδρομο ταχτοποίησης με ό,τι ασκεί πίεση οδηγούμενο σε συμβιβαστικές τακτικές, εσωστρέφεια, παρελθοντικές λύσεις. Αυτά δεν οφείλονται σε εγγενή ανεπάρκεια της υπευθύνου, αλλά στο ό,τι η ακαδημαϊκή ιδιότητά της αδυνατεί να συνομιλήσει με την επιστημονική διαχείριση της τέχνης και γι αυτό η τόση μεγάλη εισροή επιμελητών. Έπρεπε από την αρχή να κάνουμε μεταγραφή έμπειρου διευθυντή μουσείου του εξωτερικού και συνεργατών επιμελητών του, για την εκπαίδευση των δικών μας.
Η Εθνική Πινακοθήκη σε ελλιπή μεθοδολογία, λειτουργεί ως επαρχιακό μουσείο με απέλπιδες προσπάθειες για ουσιαστική επιστημονική και ιστορική θέση. Η παθογένεια, του εκεί συστήματος, συνεχίζεται…
Art Athina – Το επονομαζόμενο αλισβερίσι, το «δώσε πάρε» της εσωτερικής κατανάλωσης. Εκεί ό,τι καθηλώνει την τέχνη στο ένοχο «πουλάς;».
Για να τα ξαναδούμε… ΕΜΣΤ, Εθνική Πινακοθήκη, Art Athina καθρέφτες ο ένας για τον άλλον. Τι απουσιάζει; η μεθοδολογία. Τι χαρακτηρίζει; ο επαρχιωτισμός, οι συμμαχίες. Αν είναι να λέμε ότι πρέπει να υπάρχουν γιατί καλύπτουν το κενό της επίσημης πολιτιστικής πολιτικής και ας είναι το κενό της απελπισίας, εγώ διεκδικώ το κενό μου έως τα όρια του χάους, έως τη σχάση του αντιδραστήρα.
Πέντε και δέκα το χάραμα συνωμοτούν τα κοτσύφια. Αν δεν τα αφουγκραστείς έχασες την συμμετοχή … έτσι θέλω τον δημιουργό: να αντιδρά κατά της αδράνειας και της μονομέρειας, με πράξεις … μπιζάροντας λεύτερος πάνω από Art Athina, μουσεία, συλλέκτες.

Οδηγός της Art Athina για ανθρώπους που μισούν την Art Athina
«Ήταν χειρότερη από πέρυσι». «Είχε καλύτερα έργα». «Η γκαλερί Χ ξεπούλησε». «Η επισκεψιμότητα ανέβηκε κατά 5% σε σχέση με πέρυσι». Κάθε χρόνο, συζητώντας με τους ανθρώπους της τέχνης ή διαβάζοντας τις «στατιστικές» που διοχετεύει προς τα έξω το management της διοργάνωσης προσπαθείς να αντιληφθείς μια προοδευτική εξέλιξη στη λειτουργία του θεσμού. Τα δεύτερα στοιχεία είναι μονίμως θετικά , πως άλλωστε θα μπορούσε να είναι αλλιώς; -υπάρχει management, ας μην το ξεχνάμε. Τα πρώτα, πάλι, είναι συνήθως αρνητικά –μεμψιμοιρία ή κριτική από τη μεριά των αρνητών του συστήματος άραγε; Ένα πιο ουσιαστικό ερώτημα ίσως είναι (το μόνο ερώτημα πιθανόν) είναι να καταλάβει κανείς, εν τάχει, το Zeitgeist, το Πνεύμα των Καιρών του Εμπορίου της Τέχνης (και όχι, ασφαλώς, της Τέχνης γενικά). Εκτός κι αν τελικά αυτό που έχει σημασία στην τέχνη είναι «αυτό που πουλάει», «αυτό που βάζουμε πάνω από τον καναπέ», όπως ισχυριζόταν παλιότερα ένας ντόπιος κριτικός τέχνης. Όπως και να έχει, αυτό που ήταν κραυγαλέα από ν από τους διαδρόμους της Art Athina 2011 ήταν τα «άλλα μέσα», βίντεο, πολυμέσα, εκτεταμένες εγκαταστάσεις, διαδραστικά έργα. Και η φωτογραφία λιγοστή. Και φυσικά η θεωρία ανύπαρκτη. Δεν υπάρχει αμφιβολία, η Art Athina 2011 ήταν το βασίλειο της ζωγραφικής (κυρίως) και της γλυπτικής (δευτερευόντως). «Εμπορική τέχνη», θα σχολιάσουν οι πρωτοποριακοί και οι κυνικοί. Αναμφίβολα όμως κάτι τέτοιο έδινε μια φρεσκάδα σε σχέση με τα μεγαλεπήβολα εννοιακά ή πολιτικά (ο Θεός να βάλει το χέρι του) έργα παντελώς αγνώστων καλλιτεχνών που παρουσιάζονται στο ΕΜΣΤ , έργα τα οποία μόνο η διευθύντριά του έχει τη σοφία να επιλέξει. Ή τα, με τα ίδια στοιχεία, έργα που επιδεικνύονται κάθε δύο χρόνια στις διάφορες «μπιενάλε» που συμβαίνουν στα αθηναϊκά προάστια, τα οποία αλιεύονται από τις ίδιες και τις ίδιες γκαλερί. Που καταλήξαμε λοιπόν; Να ανακαλύπτουμε μια «φρεσκάδα» στην πιο εμπορευματική και χωρίς ιδεολογικές κατευθύνσεις διοργάνωση στα ελλαδικά εικαστικά; Ωχ. Πρόβλημα. Φυσικά είναι θλιβερό. Φυσικά και δεν είναι ικανοποιητικό. Μα τότε που θα βρούμε το σφυγμό της «πραγματικής» καλλιτεχνικής δημιουργίας σ’ αυτή τη χώρα, τις νέες ιδεολογίες και προβληματισμούς; Πιθανότατα σε εκθέσεις που δεν λειτουργούν με προθέσεις γιγαντισμού και ξεφεύγουν από τον Προκρούστη των media. Ακόμη πιο πιθανόν φυσικά μέσα στους πανεπιστημιακούς θεσμούς, στις σχολές καλών τεχνών. Ναι, αναμφίβολα, αυτοί οι θεσμοί θα έπρεπε να αδράξουν τον ρόλο που θα έπρεπε να έχουν. Μέχρι τώρα δε μοιάζουν να το κάνουν. Ο Χρήστος Θεοφίλης προ καιρού έκανε μια σκληρή κριτική για το άνοιγμα που πραγματοποιεί η ΑΣΚΤ της Αθήνας στο ιδιωτικό κεφάλαιο, τους χορηγούς και τις ιδιωτικές «μπιενάλε». Η κριτική εκείνη προκάλεσε πολλές συζητήσεις. Το θέμα παραμένει ανοιχτό: ποιος θα είναι ο ρόλος της σχολής σε μια εποχή που το υπουργείο προχωράει σε δραστικές περικοπές σε σχέση με την παιδεία; Ίσως θα πρέπει ν’ αποσυνδέσουμε την εικαστική δραστηριότητα από την κατασπατάληση κονδυλίων. Ίσως θα πρέπει να ξαναβρούμε την εικαστική κοινότητα ως σύνολο και όχι διασπασμένη από τις μυοπικές φιλοδοξίες των μονάδων της. Ίσως στους ίδιους τους φοιτητές της σχολής ως φορείς νέων ιδεών. Στους ανθρώπους που καταθέτουν σκέψεις πάνω στην κατάσταση της τέχνης. Χωρίς λογικές μικροομάδων. Χωρίς προθέσεις κερδοσκοπίας. Όμως, για σταθείτε, αυτά ακριβώς είναι τα πράγματα τα οποία δεν είναι η Art Athina. Και, μεταξύ μας, ποτέ δε θα μπορούσε να είναι.
Θανάσης Μουτσόπουλος
Αναπληρωτής Καθηγητής Ιστορίας της Τέχνης
Τμήμα Αρχιτεκτόνων Πολυτεχνείο Κρήτης

Για την ART-ATHINA 2011

Η ART ATHINΑ μας δίνει συγκεντρωμένη την προτίμηση των επιχειρηματιών του χώρου της τέχνης. Απευθύνεται κύρια στο χώρο του εμπορίου της τέχνης, από τη φύση της.. Η μεγάλη επισκεψιμότητα δείχνει την έλλειψη μεγάλων εκθεσιακών δράσεων σε τακτά χρονικά διαστήματα, όπου θα μπορούσε κανείς να δεί συγκεντρωμένη την καλλιτεχνική δημιουργία.. Αποκαλύπτει την παντελή απουσία τους στο κρατικό επίπεδο, καθώς και την παντελή απουσία δημόσιων δομών για τη διακίνηση και κοινωνική προβολή της καλλιτεχνικής δημιουργίας.. Αυτό κάνει τον κάθε νέο εικαστικό να εναποθέτει τα όνειρά του για προβολή του έργου του στο χώρο του εμπορίου, που άλλωστε σχετίζεται με την ενδεχόμενη επιβίωσή του…. Προσανατολιζόμενο πάντα στην «αγορά», (μετά τη συνθήκη του Μάασριχτ και τις προδιαγραφές από την Ευρωπαϊκή Ένωση της πλήρους ιδιωτικοποίησης και εμπορευματοποίησης των κοινωνικών αγαθών) το εκάστοτε Υπουργείο Πολιτισμού έχει απεμπολήσει την ιδέα της Πανελλήνιας Καλλιτεχνικής ΄Εκθεσης, που είναι πάγιο αίτημα του εικαστικού χώρου (η τελευταία έγινε το 1987) καταργώντας παράλληλα την παρουσία του ΕΕΤΕ στις επιτροπές του ΥΠΠΟ. Στις όποιες εκθέσεις κατά καιρούς στηρίζει το εκάστοτε Υπουργείο, ο καλλιτέχνης πρέπει να είναι «ευνοούμενος» κάποιου κομμισσάριου, αφού το ΥΠΠΟ απευθύνεται σε ιδιώτες, τους χρηματοδοτεί και εκείνοι κάνουν την επιλογή. Θεωρώ ότι αυτή η ταπείνωση που υπόκειται ο καλλιτέχνης, «να έχει μπάρμπα απ’ την Κορώνη», έχει επιπλέον μια αρνητική κοινωνική παράμετρο : η κοινωνία δεν πληροφορείται , δεν γνωρίζει αυτό που πραγματικά συμβαίνει αλλά αυτό που κάποιος περιορισμένα προτείνει…Στις εκθέσεις όπως η ART ATHINA, είναι φυσιολογικό: επιλέγει ο έμπορος. Δική του είναι η έκθεση.
Το πρόβλημα είναι με τις δημόσιες εκθέσεις, με την διαπλοκή του κράτους με ιδιωτικές εκθέσεις και συμφέροντα. Υπάρχουν πάντα ερωτήματα γύρω από τις κρατικές χρηματοδοτήσεις -διαχρονικά- που προέρχονται από τη φορολογία των εργαζομένων, άν στηρίζουν δράσεις και επιλογές ιδιωτικές, εμπορευματικές, που μάλιστα έχουν και εισητήριο (ο εισητήριο των 10 ευρώ, αποκλείει τους περισσότερους εργαζόμενους να προσεγγίσουν το γεγονός) …
Το ζητούμενο είναι σε δημόσιο επίπεδο να υπάρξουν οι υποδομές για την «παραγωγή» τη διακίνηση και προβολή της τέχνης, πλατιά μέσα στην κοινωνία. Αυτό βέβαια απαιτεί βαθύτερες ριζικές αλλαγές στις κοινωνικές δομές.

Εύα Μελά
Ζωγράφος –χαράκτρια
Πρόεδρος του ΕΕΤΕ

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s